Bağlantılar 
.: VECIZELER :.
“Kırım’ı kana boğabilirler. Fakat bütün bunlar, Kırımlılar’ın istiklal imanlarını yıkmaya değil, kuvvetlendirmeye yarayacaktır. Tarihin ergeç yazacağı şey: MÜSTAKİL VE MESUT KIRIM’dır”
Cafer Seydahmet

.: ANKET :.
Saifemizde en çoq angi bölümni begenesiniz?
Edebiyat
Milliy Areket
Qaramanlar
Ata Sözler
Tilimiz
Tarih
Urf ve Adetler

      .: QARAMANLAR :.
AMET-HAN SULTAN

AMET-HAN SULTAN.

     Sovetler Birliginiñ eki defa qaramanı.

     Amet-Han Sultan 1920 senesi Alupkada doğdı. Milleti qırımtatardır. Aqmescitte FZO mektebinde oqudı. Bundan soñ, ustanıñ şegirdi olaraq, parovoz deposında çalıştı. Aynı vaqıtta aeroklubqa qatnap oqudı. Arbiy uçucı olmaq istegi onı Aqyar yaqınlarındaki Kaçi aviatsiâ mektebine alıp keldi. On doquz yaşında bu mektepniñ kursantı oldı.
     Amet-Han Kaçi mektebini Ekinci cian cenki başlamazdan bir yıl evel bitirdi ve memleketimizniñ ğarbındaki qısımlardan birine hızmet etmege yollandı.
     Amet-Han ve onıñ silâdaşları quveti qat-qat artqaç olğan ava duşmanına qarşı kureşte aqranı olmağan erlik, cesaret ve qaramanlıq kosterdiler.

     AVADA AMET-HAN!
     Qızıl bayraqlı gvardiâ istrebitel aviapolkunıñ eskadrilyâ komandiri Amet-Han Sultan uç yuz elli doquz uruşta bulundı. Şahsen ozü on bir duşman samolötını urıp tüşürdi. Gruppa ile olğan ava çatışmalarında ise on doquz duşman samolötını ğayıp etti. Bundan ğayrı, Stalingrad cebesinde yuz on cenkâver uruşta bulundı, şahsen ozü altı samolöt urıp tüşürdi ve gruppa ile olğan ava cenkinde yedi duşman samolötını ğayıp etti.
     Bu fedakârlığı içün Amet-Hanğa 1943 senesi avgust 24-te, ukümetniñ qararı mucibi ile, Sovetler Birligi Qaramanı unvanı berildi.
     Amet-Han ava cenkiniñ buyük ustası ve aqiqiy sovet assı oldı. 1942 senesi mayıs 31-de Yaroslavl töpesinde «Yünkers-88» samolötını ozü samolötınıñ kevdesi ile urıp yerge tüşürgende, ekipajdan eki faşist uçucısı esir alındı, ekisi samolöt içinde yandı. Amet-Han ozü ise avadan yerge paraşüt ile tüşip qurtuldı. O, Şarqiy Prussiâda altı samolöt urıp tüşürdi. 1945 senesi yanvar 18-de dört biñ metr yukseklikte yigirim beş nemse samolötına qarşı bir ozü çıqıp, uç samolötnı urıp tüşürdi.
     Bu batırlıqları içün Amet-Han Sultanğa 1945 senesi iyün 29-da Sovetler Birliginiñ Eki defa Qaramanı unvanı berildi. Misli yoq cesürligi içün Amet-Han Sultan cenkniñ soñunda Devlet mukâfatı laureatı unvanını aldı.
     Uruşlarda Amet-Han ozüniñ ustalığı, pişkinligi, cesürligi ile oyle yuksek şuret qazandı ki, ondan kozleri qorqqan nemse aviatsiâ komandanlığı bir çare tapıp Amet-Han Sultanı yaqalamaq ve yoq etmek ukümini çıqardı. Amet-Han ise qorqmadı. «Men Amet-Han Sultanım! Men Amet-Han Sultanım! Nemse basqıncılarına olüm!» — dey edi radio ile. Oña cevap olaraq nemselerniñ efirde: «Ahtung! Ahtung! Diqqat! Diqqat! Avada Amet-Han! Uruştan çıqıñız!» — degen emirleri eşitile edi.
     Devrimizniñ acayip adamı, halqımıznıñ iftiharı Amet-Han Sultan 1971 senesi fevral 1-de yañı samolöt sınavı vaqıtında elâk oldı.

Ş. Alâdin („ Korüşüv " oçerkinden)

AMET-HAN SULTANNIÑ BALALIĞINDAN

          Yaz kunleriniñ birinde Sultan işten qaytqan vaqıtta peşinden yeteklep bir eçkiçik alıp keldi. Amet ve anası oña pek sevindiler.
     - İşte, oğlum, bunı yahşı besleseñ, saña er kun süt berir, - dedi baba.
     Ondan soñ Amet er kun eçkini qırlarğa otlamağa ayday edi. Onıñ kibi evlerinde eçkileri olğan balalar biri-birine qoşulıp eçkilerini Çoban-Qayâ betke alıp barıp otlata. Ozüleri ise aşağıda deñiz yalısındaki Alupka manzarasını, gemilerni seyir ete ediler.
     Bir kere o eçkiçigini evge aydap ketirdi, ozü deral kozüden qayıp olıp ketti. Evge ta aqşam qaranlığında, perişan alda qaytıp keldi. Elleri, ayâqları sıdırılğan, yuzü kusken, kozleri tüşünceli.
     - Qayda ediñ, oğulçığım? Saña ne oldı? - dep soradı ondan anası telâşlı alda.
     - Balalarnen İsar-Qayâğa tırmaştıq. Anda qoba bar eken. Hatice aptem ayttı, bir zamanlarda o qobağa «Altın beşik» saqlağanlar. Cenüp taraftan kuçlü yel esse, beşik sallana ve oz-ozüne «aynenni» çala eken. Aqlıñdamı, bizim olgen Fatmaçığımızğa «aynenni» ayta ediñiz de, ana.
     Amet-Han anasına ciddiy nazar ile baqtı. Onıñ zeytün kozçikleri yıltıray ediler. O, qolunen İsar-Qayâ tarafnı kosterip, aynı şoyle ciddiy tavurnen devam etti:
     - Anda, qoba yanında, yel sakin ese, şunıñ içün «beşik» bugun yırlamadı.
     Bu sözlerni eşitken Nasibe irkilip aldı: «Demek, olar kerçekten de İsar-Qayâ qobasına tırmaşqanlar. Olar andan sıptırılıp tüşip çil-parça ola bileler!.. Lâkin oğluna darılmadı, nezaketnen onı tınçlandırdı:
     - Bar, oğlum, yuvun da urbalarıñnı deñiştir. Şimdi babañ kelse, seni kene qaâlar ustüne tırmaşqan dep, kederlenir. O qayâlarğa tırmaşma bir daa,yahşımı, balam? Alla kostermesin, bir şey olsa, seni qaydan qıdırmaq kerekligini de bilmemiz.
     - Siz qorqmañız, anam, bir şey olmaz. Men ozüm qaytıp kelirim evge. Tek siz maña anavı «Altın beşik» aqqında aytsañız.
     - Yahşı, aytırım. Bar tez-tez yuvun. Oğlan yuvundı, urbalarını deñiştirdi. Soñ tatlı qaynatmaq içün sepet içindeki yuzümeriklerni saylap oturğan anasınıñ yanına keldi. Onıñ merametli kozlerine nazlı-nazlı baqaraq:
     - Men sizge yardım eterim, ana, tek maña masalnı aytıñız, - dep oz ricasını tekrarladı.
     Nasibe apte, işini taşlamadan, ikâye etti:
     - Pek eski zamanlarda bu diyârda eki padişalıq olğan. Bu yerniñ padişalığı yaylâlarnıñ ucundan deñiz yalısına qadar yerlerni qaplap alğan eken. Padişanıñ ozü pek qart eken. Amma aqıllı kişi olğan. Bu diyâr o vaqıtta da şimdiki kibi guzel eken. Deñiz yâlısından ta qayâlarnıñ eteginece er yer bağlıq-bağçalıq eken. O bağçalarda, çayırlarda olmağan yemiş yoq eken. Qoylar pek çoq eken. Olar yuksekte, qırlar ustünde,yaylâlarda otlay ekenler. Bal da pek çoq ola eken. Padişalıqnıñ halqı çalışqır olğan: yemiş ostirgen, ayvan asrağan, balıq tutqan, tarı saçqan ve keten toquğan. Şay etip oz-ozlerini keçindire ve tınç yaşay eken. Adamlar Allanıñ emirine tabiy olıp, peyğamberniñ sünnetlerini eda ete, beş vaqıt namaz qılıp, aq taalânıñ bergenine şukür etip yaşay ekenler.. Aytqanlarına kore, padişanıñ sarayı mında, Alupkada eken. Şu padişanıñ aynıñ on dörtü kibi dülber bir qızı bar eken.
     Qırlarnıñ o bir tarafında ise başqa padişalıq olğan. O yerniñ padişası butün vaqıt bu yerlerni tutıp almağa niyetlene eken. O padişanıñ oğlu bu padişanıñ pek dülber qızı bar ekenini eşite ve onı kormek içün dağlardan keçip bu tarafqa kele. Kele amma, qıznı korgen soñ bir daa babasına qaytıp barmay. Bu padişanıñ qızına evlene ve mında qala. Bu oğlan da pek aqıllı, dülber, er şeyni becergen kuçlü bir batır eken. Torunı doğğanda, qıznıñ babası oña ecdatlarından asabalıq qalğan ve şu qabile içün eñ qıymetli ve aziz sayılğan «Altın beşik»ni bağışlay. Bu beşik ozülüginden sallana ve «aynenni» çala eken. O taraftaki padişa oz oğlunıñ bu bir padişanıñ kievi olıp qalğanını eşitken soñ, butün askerini toplap, oğluna qarşı cenk ilân ete. Oğlu ise bu padişalıqnıñ askerine yetekçilik yapa ve babasınıñ askerine qarşı qaramanca cenkleşe. Em yeñip başlay. Tamam şu vaqıtta beklenmegen taraftan, qayânıñ artından, biñlernen oq yağdırıla. Olardan birisi bu oğlannıñ yuregine kelip saplana ve onı bir nefeste yerge serip taşlay. Bu oq hain, zalim babasınıñ elinen atılğan oq eken. Bundan soñ duşman butün halqnı qırıp çıqa. Soñra yaylâğa koterilip buyük-buyük qayâ parçalarını aşağı yuvarlatıp er şeyni yernen yeksan ete. Padişanıñ sarayında ise yalıñız qart padişanıñ ozü, onıñ qızı ve «Altın beşik» içinde yuqlap yatqan pek guzel torunçığı qalalar. Ana şu vaqıtta padişa ozü qızını ve içindeki torunı ile «Altın beşik»ni alıp yer tübünden ketken gizli keçitten İsar-Qayâ ustündeki qobağa barıp gizleneler. Olar anda açlıqtan çekişip oleler. Olecekke yaqın qart padişa «Altın beşik»ke oyle bir ırım yapqan ve tılsımlağan ki, o, insan kozüne korünmez olğan. İşte, evel zaman adamlar kimsege korünmegen şu «Altın beşik» kuçlü yelden sallana ve «aynenni» ayta degenler. Onıñ tılsımı padişanıñ kievi kibi namuslı, temiz qalpli, halq içün canını ayâmaycaq, cesür ve qorqu bilmez bir batırğa açılacaq emiş. Lâkin onı bu vaqıtqace kimse kormegen ve kimse onı tapıp olamağan. Sen de onı korip olamazsıñ. Barma anda, oğlum! Masal o. Belki birevler uydurğandır.
     - Ya sizge masalnı kim ayttı, ana?
     - Anam aytqan edi. Men yaş olğanda.
     - Ya oña kim aytqan?
     - Oña da onıñ anası aytqandır...
     Amet-Han anasını diqqatnen diñler eken, butünley masalnıñ tesiri altında qaldı, onıñ kozleri ogünde padişanıñ qorqu bilmez oğlu canlandı. Amma anasına bir şey aytmadı. Ozü tüşüncege daldı: «Şu kuçlü duşman askerine qarşı turmaq içün qart padişanıñ kievine ne qadar cesürlik ve cesaret kerek edi! Ya oq degeni ne eken. Yoqsa rogatkamı?..»
     Lâkin qayâlarğa tırmaşuvdan vazgeçecek olsa, o, Amet-Han olmaz edi. İsar-Qayâ olmay eken, başqaları bar. O daa çoq qayâlar bile. O, anavı qart padişanıñ kievi kibi quvetli, cesaretli olmaq istey. Bundan da başqa, o qayâlarnıñ töpesinden uzaq-uzaqlar, ta qoyu mavı deñizniñ açıq mavı kok yuzünen qoşulğan yerine qadar, er yer açıq korüne. Ne qadar acayip korüniş bar anda!..
     - Bu masal, oğlum. Men saña kerçekten olğan bir batır aqqında söyleyim,- dedi Nasibe apte oğlunıñ tüşüncege dalğanını korip.
     - Diñle, balam. İnqilâptan evel baylar ve pomeşikler butün halqnı çalıştırıp, ozleri zengin yaşay, amma fuqareler aşamağa aş, kiymege urba tapmay ediler. Er yerde aqsızlıq, adaletsizlik uküm süre edi. Fuqarelerni, adiy adamlarnı qorçalamağa, olarnıñ tarafını tutmağa kişi yoq edi. Mına bu aqsızlıqnı korgen, añlağan qarasuvlı Alim degen bir yigit, ozüniñ pek aqıllı yelyetmez atına minip, baylarnıñ zıqısını bermege, fuqarelerni qorçalamağa belsene. Pek çoq iş yapa, pek çoq adamnı boten belâlardan qurtara. Pek çoq baylarnıñ, bazirgânlarnıñ cezasını
     bere. Alimniñ adını eşitkende, episi dır-dır qaltıraylar. Alimni tutıp qapatmaq içün, padişa butün jandarmlarğa, askerlerge emir bere. Lâkin onı çoq yıllar devamında iç tutıp olamaylar. Çünki o kimseden qorqmay. Bir kere onı yuzlernen jandarm sarıp ala ve endi yâqalaycaq ekenler. O, ozüni sıqmayıp, pıştavını koterip:
     «Çekiliñiz ogümden!» - dep atını aydaştırğanda, jandarmlar buz-buzlap qala ve iç kimse atıp bile yetiştiralmay. Alimni ise tapsañ al! Em ozü de pek merametli eken. O qadar baynıñ cezasını berse de, ozü omürinde bir adam oldürmegen. Şunıñ içün onı halq sevgen, oz qaramanı etken. Onıñ aqqında efsaneler uydurğan, yırlar yaratqan. Mına bu aqiqiy batır, oğlum. Qartbabañdan sora, o da aytır saña. Kozlerini yaltıratıp, nefes almay anasını diñlep oturğan Amet-Han:
     - Men de Alim olacağım, ana, fuqarelerni qorçalaycağım,
     - dedi.
     - Yoq, oğlum, sen Alim olma. Er kimniñ oz adı bar. Sen Ametsiñ, Amet-Hansıñ. Amet-Han ol. Halqıñnı sev, Vatanıñnı sev, tek Amet-Han olıp qal. Alim kibi cesür olam, deseñ, bu başqa, doğru şeydir.

Riza Fazıl, Lütfiye Sofu («Kokler sultanı» povestinden)



© QIRIM.net | E-Mail
Şimdiye kadar sayfa 3481540 defa ziyaret etildi